พร้อมไหม? ถ้าวันหนึ่งเราต้องอยู่คนเดียว เปิดความลับ 11.11 จากวันคนโสด สู่เทรนด์เศรษฐกิจเพื่อคนหนึ่งคน (Single Economy)

พร้อมไหม? ถ้าวันหนึ่งเราต้องอยู่คนเดียว เปิดความลับ 11.11 จากวันคนโสด สู่เทรนด์เศรษฐกิจเพื่อคนหนึ่งคน (Single Economy)

เมื่อพูดถึงวันที่ 11.11 หลายคนคงนึกถึงเทศกาลช้อปปิ้งออนไลน์ หลายคนเตรียมกดตระกร้า รอโปรโมชันลดราคาครั้งใหญ่เพื่อจับจ่ายให้รางวัลตัวเอง แต่เบื้องหลังวันดังกล่าวยังมีอีกความหมายที่น่าสนใจ11 พฤศจิกายน หรือวันคนโสด หรือ Singles’ Day มีจุดเริ่มต้นจากประเทศจีน ภาพจำคือวันของคนไม่มีคู่ แต่วันนี้ Singles’ Day กำลังกลายเป็นเทศกาลการค้าสำคัญ  เพราะในยุคที่โลกหมุนมาถึงเทรนด์การใช้ชีวิตแบบคนโสด แต่งงานช้า มีลูกน้อย

สมาชิกครัวเรือนลดจำนวนลง หรือเหลือเพียงคนเดียว สิ่งเหล่านี้ล้วนกำลังสร้างความเปลี่ยนทางเศรษฐกิจมากขึ้นด้วยเช่นกัน เมื่อผู้คนเลือกใช้ชีวิตด้วยตัวเองมากขึ้น พูดง่ายๆ หาเงินเอง ใช้เงินเอง เปย์ตัวเอง ภาพธุรกิจก็ต้องหันมาทำความเข้าใจผู้บริโภคที่เหลือเพียง “คนหนึ่งคน” มากกว่าเดิม

ตั้งแต่อาหารที่แบ่งขายในปริมาณพอดี ที่อยู่อาศัยขนาดเล็ก การท่องเที่ยวคนเดียว ไปจนถึงบริการด้านสุขภาพและการดูแลผู้สูงอายุ ล้วนเป็นตลาดที่มีโอกาสเติบโตตามรูปแบบการใช้ชีวิตที่เปลี่ยนไป

“สิ่งเรียกว่า Single Economy หรือเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยคนโสดและครัวเรือนคนเดียว”

แต่ภายใต้ความอิสระของการใช้ชีวิตคนเดียว ยังมีคำถามสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม คือ

วันนี้เราอาจมีรายได้เป็นของตัวเอง เลือกใช้เงินได้ตามต้องการ และไม่ต้องรับผิดชอบใคร แต่ถ้าวันหนึ่งเจ็บป่วยจนทำงานไม่ได้ หรือเข้าสู่วัยชราจนต้องมีคนดูแล เราจะมีเงินและความพร้อมมากพอหรือไม่?

จากครอบครัวหลายคน สู่โลกที่คนหนึ่งคนต้องจัดการทุกอย่างเอง

ภาพครอบครัวในอดีตอาจเป็นบ้านที่มีสมาชิกหลายรุ่นอาศัยอยู่ร่วมกัน ค่าใช้จ่ายต่าง ๆ สามารถแบ่งเบากันได้ และเมื่อมีใครเจ็บป่วยหรือเข้าสู่วัยสูงอายุ ก็มักมีคนในครอบครัวคอยช่วยเหลือ

แต่เมื่อโครงสร้างประชากรและรูปแบบการใช้ชีวิตเปลี่ยนไป ครัวเรือนที่มีสมาชิกเพียงคนเดียวก็มีบทบาทมากขึ้นเช่นกัน

ข้อมูลที่สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาตินำเสนอจากการสำรวจปี 2566 พบว่า คนโสดมีสัดส่วน 23.9% และในกลุ่มอายุ 15–49 ปี มีสัดส่วนถึง 40.5%

ขณะที่ Euromonitor ระบุว่า ในปี 2567 ครัวเรือนคนเดียวคิดเป็น 28.7% ของครัวเรือนทั้งหมดในประเทศไทย และคาดว่าจำนวนจะเพิ่มขึ้นอีก 8.8% ในช่วงปี 2567–2572

ซึ่งนิยามคำว่า “คนโสด” อาจไม่ได้หมายความว่าจะต้องอยู่คนเดียวเสมอไป เช่นเดียวกับคนที่อยู่คนเดียวก็ไม่ได้เป็นคนโสดทั้งหมด เพราะบางคนอาจเป็นผู้สูงอายุที่สูญเสียคู่ชีวิต หรือมีเหตุผลด้านการใช้ชีวิตที่ทำให้ต้องแยกออกมาอยู่ตามลำพัง เพราะฉะนั้นประเด็นสำคัญคือ การที่คนหนึ่งคนกำลังกลายเป็นหน่วยเศรษฐกิจที่ต้องตัดสินใจและรับผิดชอบเรื่องต่าง ๆ ด้วยตัวเอง ตั้งแต่บ้าน อาหาร สุขภาพ ไปจนถึงการเงิน

Single Economy เปลี่ยนพฤติกรรมผู้บริโภค ธุรกิจต้องคิดใหม่เพื่อคนหนึ่งคน

กรรวี วงษ์ศิริเลิศ  Economist, Bnomics  โดยธนาคารกรุงเทพ สะท้อนมุมมองน่าสนใจว่า การอยู่คนเดียวไม่ได้หมายถึงการมีชีวิตที่โดดเดี่ยวเสมอไป สำหรับบางคน นี่คือรูปแบบชีวิตที่ให้อิสระ สามารถเลือกทำสิ่งที่ต้องการและจัดสรรรายได้ให้กับตัวเองได้อย่างเต็มที่

โดยเฉพาะกลุ่ม SINK (Single Income, No Kids) หรือคนที่มีรายได้และไม่มีลูก ซึ่งอาจมีความยืดหยุ่นในการใช้จ่ายมากกว่าครัวเรือนที่ต้องรับผิดชอบสมาชิกหลายคน

พฤติกรรมเหล่านี้กำลังทำให้คนโสดและคนที่ใช้ชีวิตคนเดียวกลายเป็นผู้บริโภคกลุ่มสำคัญที่ธุรกิจไม่สามารถมองข้ามได้

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือธุรกิจอาหารที่เริ่มมีผลิตภัณฑ์ขนาดสำหรับหนึ่งคน ร้านอาหารที่รองรับลูกค้าที่มาคนเดียว รวมถึงธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ที่ต้องพัฒนาที่อยู่อาศัยขนาดเหมาะสมกับการใช้ชีวิตของคนหนึ่งคน

ขณะที่การท่องเที่ยวแบบ Solo Travel ก็เป็นอีกหนึ่งรูปแบบการบริโภคที่สอดคล้องกับความต้องการของผู้ที่ต้องการเดินทางด้วยตัวเอง

อีกธุรกิจที่ได้รับความสนใจคือธุรกิจสัตว์เลี้ยง เมื่อบางคนมองสัตว์เลี้ยงเป็นสมาชิกในครอบครัว ความต้องการจึงขยายไปตั้งแต่อาหารสัตว์พรีเมียม โรงพยาบาลสัตว์ ไปจนถึงบริการดูแลสัตว์เลี้ยง

ขณะที่ในอีกมุมก็มองว่า คนโสดมีกำลังซื้อสูงกว่าคนที่มีครอบครัว แต่มองอีกด้านจะเห็นว่าการใช้ชีวิตคนเดียวมีต้นทุนบางอย่างที่ต้องรับผิดชอบเต็มจำนวน

แม้จะซื้ออาหารน้อยกว่าครอบครัวใหญ่ แต่ค่าเช่าบ้าน ค่าอินเทอร์เน็ต และค่าสาธารณูปโภคบางอย่างก็ไม่ได้ลดลงตามจำนวนสมาชิกในบ้าน

ในทางเศรษฐศาสตร์ ประโยชน์จากการแบ่งต้นทุนร่วมกันในครัวเรือนเรียกว่า Economies of Scale in Household Consumption ซึ่งจะลดลงเมื่อครัวเรือนมีขนาดเล็กลง

นั่นหมายความว่า คนโสดบางกลุ่มอาจมีรายได้เหลือสำหรับใช้จ่ายตามความต้องการของตัวเองมากขึ้น แต่ในอีกด้านหนึ่งก็อาจต้องเผชิญต้นทุนการดำรงชีวิตต่อหัวที่สูงขึ้น

Single Economy จึงไม่ได้เป็นเพียงโอกาสทางธุรกิจ แต่ยังสะท้อนโจทย์ด้านค่าครองชีพที่ต้องพิจารณาควบคู่กัน เพราะผู้บริโภคที่อยู่คนเดียวไม่ได้มีรายได้ กำลังซื้อ และรูปแบบการใช้ชีวิตเหมือนกันทั้งหมด

เมื่อ Single Economy มาบรรจบกับสังคมสูงวัย โจทย์ใหญ่ไม่ใช่แค่อยู่คนเดียว แต่ต้องอยู่ให้ได้ “จนตาย”

การใช้ชีวิตคนเดียวในวัยทำงานอาจเป็นเรื่องที่หลายคนเลือก เพราะมีอิสระในการตัดสินใจและจัดการชีวิตได้ด้วยตัวเอง

แต่เมื่ออายุมากขึ้น คำถามสำคัญอาจเปลี่ยนจากการเลือกว่าจะใช้ชีวิตแบบไหน ไปสู่การเตรียมพร้อมว่าจะดูแลตัวเองอย่างไรในวันที่ร่างกายไม่แข็งแรงเหมือนเดิม

โดยเฉพาะเมื่อประเทศไทยกำลังมีผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น ขณะที่ครอบครัวมีขนาดเล็กลงและมีลูกน้อยลง

ลองนึกภาพว่าหลังเกษียณเรายังต้องใช้ชีวิตต่อไปอีก 20–30 ปี หากวันหนึ่งเดินไม่สะดวก ใครจะช่วยซื้ออาหารให้? หากต้องไปพบแพทย์ ใครจะพาไป? และหากจำเป็นต้องมีผู้ดูแลประจำ เงินที่เตรียมไว้จะเพียงพอหรือไม่?

คำถามเหล่านี้ทำให้ Single Economy เชื่อมโยงกับ Longevity Economy หรือเศรษฐกิจที่เกี่ยวข้องกับการมีชีวิตยืนยาวขึ้น

ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการดูแลผู้สูงอายุจึงมีโอกาสเติบโต ไม่ว่าจะเป็น Senior Living, Home Care, Telemedicine และบริการดูแลระยะยาว

ขณะเดียวกัน ที่อยู่อาศัยและสภาพแวดล้อมของเมืองก็ต้องปรับตัว เพื่อให้ผู้สูงอายุสามารถใช้ชีวิตได้อย่างปลอดภัย แม้ไม่มีสมาชิกครอบครัวอาศัยอยู่ด้วย

ดังนั้น ความท้าทายของสังคมสูงวัยจึงไม่ได้อยู่แค่การมีเงินใช้หลังเกษียณ แต่ยังรวมถึงการเข้าถึงบริการสุขภาพและการดูแลที่จำเป็นในวันที่ไม่สามารถพึ่งพาตัวเองได้เต็มที่

อิสระในการใช้ชีวิต อาจมาพร้อมความเสี่ยงทางการเงินที่ต้องรับผิดชอบเอง

ข้อดีของการอยู่คนเดียวคือการได้ตัดสินใจเรื่องต่าง ๆ ด้วยตัวเอง แต่สิ่งที่ต้องแลกมาก็คือ เมื่อเกิดเหตุการณ์ไม่คาดคิด ความรับผิดชอบทางการเงินอาจตกอยู่กับคนเพียงคนเดียว

หากเกิดเจ็บป่วยจนไม่สามารถทำงานได้ รายได้ที่เคยมีอาจหยุดลงทันที แต่ค่าเช่าบ้าน ค่าผ่อนบ้าน และค่าใช้จ่ายประจำยังคงดำเนินต่อไป

ยิ่งไปกว่านั้น หากต้องเผชิญค่ารักษาพยาบาลหรือค่าใช้จ่ายในการดูแลระยะยาว ก็อาจกลายเป็นภาระทางการเงินที่สูงกว่าที่เคยวางแผนไว้

ความเสี่ยงลักษณะนี้เรียกว่า Risk Concentration หรือความเสี่ยงที่กระจุกตัวอยู่กับคนคนเดียว เพราะไม่มีรายได้จากสมาชิกครอบครัวหรือเครือข่ายคนใกล้ชิดมาช่วยรองรับเมื่อเกิดปัญหา

การอยู่คนเดียวจึงต้องให้ความสำคัญกับการวางแผนการเงินมากเป็นพิเศษ ไม่ใช่เพียงการมีเงินใช้ในแต่ละเดือน แต่ต้องเตรียมเงินสำรองฉุกเฉิน ออมและลงทุนเพื่อวัยเกษียณ รวมถึงวางแผนความคุ้มครองให้เหมาะสมกับความเสี่ยงของตัวเอง

ประกันชีวิตยุคใหม่ จากการคุ้มครองคนข้างหลัง สู่การดูแลตัวเองในวันที่ไม่พร้อม

ประกันชีวิตยุคใหม่ ตอบรับรูปแบบครอบครัวเปลี่ยนไป และมีคนใช้ชีวิตคนเดียวมากขึ้น ความต้องการด้านความคุ้มครองก็อาจเปลี่ยนตามไปด้วย

จากเดิมที่เน้น Family Protection หรือการคุ้มครองคนข้างหลัง อาจขยับมาสู่ Individual Protection หรือการคุ้มครองตัวเองมากขึ้น ซึ่งเกี่ยวข้องและครอบคลุมมากกว่าค่ารักษาพยาบาล รวมถึงการชดเชยรายได้เมื่อไม่สามารถทำงานได้ และค่าใช้จ่ายในการดูแลระยะยาว

เพราะแม้จะมีประกันสุขภาพช่วยรับผิดชอบค่ารักษาพยาบาล แต่หากต้องหยุดงานเป็นเวลาหลายเดือน ค่าเช่าบ้าน ค่าผ่อนรถ และค่าใช้จ่ายประจำก็ยังคงอยู่

นี่จึงเป็นโจทย์ที่ธุรกิจประกันภัยต้องทำความเข้าใจความต้องการของผู้บริโภคที่ใช้ชีวิตคนเดียวมากขึ้น ขณะที่สถาบันการเงินก็มีบทบาทในการสนับสนุนการออมและการลงทุน เพื่อสร้างความมั่นคงทางการเงินให้สามารถดูแลตัวเองได้ตลอดช่วงชีวิต

จากการอยู่คนเดียว สู่การมีอิสระที่มาพร้อมความมั่นคง

ท้ายที่สุดแล้ว Single Economy ไม่ใช่เรื่องของคนโสดเพียงอย่างเดียว เพราะไม่ว่าเราจะมีคู่ มีลูก หรือมีครอบครัว วันหนึ่งก็อาจต้องเผชิญช่วงเวลาที่ต้องดูแลตัวเองมากขึ้นได้เช่นกัน

สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่การเลือกว่าจะมีคู่หรืออยู่คนเดียว แต่คือการเตรียมความพร้อมให้สามารถใช้ชีวิตได้อย่างมั่นคง ไม่ว่าจะต้องเผชิญสถานการณ์แบบไหน

สำหรับคนที่ใช้ชีวิตคนเดียว การวางแผนการเงิน การออมและลงทุนเพื่อวัยเกษียณ การดูแลสุขภาพ และการเตรียมความคุ้มครองที่เหมาะสม ล้วนเป็นสิ่งที่ไม่ควรรอให้ถึงวันที่เกิดปัญหาแล้วจึงเริ่มต้น

ขณะที่ภาคธุรกิจต้องปรับตัวให้ทันกับโครงสร้างประชากรและความต้องการของผู้บริโภคที่เปลี่ยนไป ส่วนภาครัฐก็มีโจทย์สำคัญในการพัฒนาระบบสุขภาพและบริการดูแลระยะยาวให้เข้าถึงได้มากขึ้น

สำหรับวันคนโสด 11.11 ปีนี้ การซื้อของให้รางวัลตัวเองอาจเป็นความสุขเล็ก ๆ ที่หลายคนรอคอย แต่ของขวัญที่สำคัญกว่าอาจเป็นการเตรียมความพร้อมทางการเงินและสุขภาพ เพื่อให้เราสามารถดูแลตัวเองได้ แม้ในวันที่ไม่มีใครอยู่ข้าง ๆ

เพราะการมีอิสระในการใช้ชีวิตวันนี้ จะมีความหมายมากขึ้น หากเรามีความมั่นคงเพียงพอที่จะดูแลตัวเองได้ในวันข้างหน้า

แหล่งที่มาข่าวและภาพต้นฉบับ pptvhd36
https://www.pptvhd36.com/wealth/trick-trend/286908